Bút Lông - Định tính

Lo ngại lạm phát sẽ làm cơn bão giá bùng lên vào dịp tết, từ bốn tháng trước, Chính phủ chủ trương cấp gần 1.000 tỉ đồng hỗ trợ lãi suất cho các doanh nghiệp (DN) “nòng cốt” trữ hàng bình ổn giá.

Riêng Hà Nội từ đầu tháng 12-2009 đã nhận 250 tỉ đồng cho 12 DN với lãi suất 0% để dự trữ các mặt hàng thiết yếu như gạo, thịt gia súc gia cầm, dầu ăn… Mục tiêu là để giá bán lẻ của 12 DN thấp hơn giá thị trường 5%-10%.

Thế nhưng cụm từ “giá thị trường” lại là một khái niệm hết sức chung chung nên người dân không thể biết giá niêm yết tại các “Điểm bán hàng phục vụ tết Canh Dần 2010”(dấu hiệu cho biết DN nhận tiền bình ổn giá) là thấp hay cao so với thị trường. Chính vì thế, khi người ta phát hiện giá của một số mặt hàng “thiết yếu” bán tại hệ thống siêu thị Hapro (Tổng Công ty Thương mại Hà Nội), Siêu thị Fivimart (Công ty CP Nhất Nam) cao hơn bên ngoài dư luận bỗng giật mình.

Cụ thể, tại Fivimart giá dầu ăn loại hai lít vẫn có giá 63.800 đồng/chai, gạo tám Điện Biên 84.500 đồng/5 kg, tấm Thái Lan 97.400 đồng/kg... cao hơn ngoài chợ dù DN này đã nhận 57 tỉ đồng hỗ trợ lãi suất. Thậm chí Hapro dù nhận tới 125 tỉ đồng với lãi suất 0% nhưng giá dầu ăn Neptune bán đắt hơn từ 500 đến 2.000 đồng/chai; đường tinh luyện xuất khẩu đắt hơn thị trường tự do 2.500 đồng/kg…

Cũng nhân dịp tết, lên tiếng về “vấn nạn” quà biếu, một quan chức Chính phủ nói rành rọt: “Chính phủ chỉ cấm những hình thức biếu quà có tính chất tiêu cực, lạm dụng công quỹ, không hạn chế tặng quà theo truyền thống và phong tục”. Để ý kiến thêm sức nặng, ông đe: “Chính phủ đã có chế tài về vấn đề này”.

Dĩ nhiên khái niệm “quà có tính chất tiêu cực” và “quà theo truyền thống phong tục” cũng lại là những khái niệm chung chung nên thực tế tết này công chức vẫn không “chờn”. “Chế tài” mà vị bộ trưởng nhắc đến cụ thể nhất hiện chỉ có tội danh “nhận hối lộ” quy định tại BLHS nhưng mới đây đã nâng mức truy cứu từ 500.000 lên 2 triệu đồng. Nhưng 2 triệu đồng này chỉ có thể xử lý nếu bắt quả tang và có chứng cứ người nhận dùng quyền lực ép đưa, còn đưa “theo truyền thống và phong tục” thì số tiền cao hơn có lẽ cũng “không hạn chế”?!

Quản lý nhà nước là một khoa học đòi hỏi những khái niệm cụ thể và chế tài chi tiết không thể định tính. Một khi tiền thuế vẫn được chi ra theo những khái niệm và khẩu hiệu chung chung như thế thì việc lạm dụng thật khó phòng ngừa!